VIE
ENG
Nhiều người vẫn cho rằng viêm gan sẽ gây vàng da, đau hạ sườn phải hoặc mệt mỏi rõ rệt. Tuy nhiên trên thực tế, không ít trường hợp mắc viêm gan trong nhiều năm nhưng hoàn toàn không có triệu chứng. Khi bệnh được phát hiện thì gan đã xuất hiện xơ hóa, xơ gan hoặc thậm chí là ung thư gan. Đây cũng là lý do các chuyên gia y tế thường gọi viêm gan virus là một "căn bệnh thầm lặng".
Viêm gan là gì?
Viêm gan là tình trạng gan bị viêm do nhiều nguyên nhân khác nhau như virus, rượu bia, gan nhiễm mỡ, thuốc hoặc các bệnh lý tự miễn. Trong đó, viêm gan virus là nguyên nhân phổ biến nhất. Có 5 loại virus viêm gan chính gồm A, B, C, D và E. Đáng chú ý, viêm gan B và viêm gan C là hai tác nhân có khả năng tiến triển thành bệnh mạn tính, làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan nếu không được phát hiện, theo dõi kịp thời.
Viêm gan có thể làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan nếu không được chẩn đoán sớm
Vì sao viêm gan thường không có triệu chứng?
Gan là cơ quan có khả năng bù trừ rất tốt. Ngay cả khi một phần chức năng gan đã bị tổn thương, cơ quan này vẫn có thể tiếp tục hoạt động gần như bình thường. Đối với viêm gan B hoặc viêm gan C mạn tính, nhiều người không cảm thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong nhiều năm. Một số trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ hoặc làm xét nghiệm trước phẫu thuật, mang thai hay hiến máu. Chính sự "im lặng" này khiến nhiều người chủ quan và bỏ lỡ giai đoạn điều trị hiệu quả.
Những dấu hiệu thường gặp khi viêm gan tiến triển
Mặc dù nhiều trường hợp không có triệu chứng, người bệnh vẫn có thể xuất hiện một số biểu hiện như:
- Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân
- Ăn uống kém ngon miệng
- Buồn nôn hoặc khó chịu vùng bụng
- Đau tức hạ sườn phải
- Nước tiểu sẫm màu
- Vàng da, vàng mắt
- Sụt cân bất thường
- Sốt nhẹ hoặc đau nhức cơ khớp
Tuy nhiên, các triệu chứng này thường khá mơ hồ và dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác.
Điều gì xảy ra nếu viêm gan không được phát hiện?
Tình trạng viêm kéo dài khiến các tế bào gan liên tục bị tổn thương. Để đáp ứng với tổn thương này, cơ thể sẽ hình thành các mô xơ thay thế cho các tế bào gan khỏe mạnh. Quá trình này diễn ra âm thầm trong nhiều năm và có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người bệnh.
Xơ gan
Các giai đoạn xơ gan
Xơ gan là giai đoạn mà các mô sẹo xuất hiện ngày càng nhiều trong gan, làm thay đổi cấu trúc và cản trở hoạt động bình thường của cơ quan này. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chưa có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ cảm thấy mệt mỏi, chán ăn. Tuy nhiên khi xơ gan tiến triển, gan sẽ dần mất khả năng thực hiện các chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, tổng hợp protein và thải độc cho cơ thể.
Suy gan
Khi tổn thương gan trở nên nghiêm trọng, gan có thể không còn đủ khả năng thực hiện các chức năng sống còn của cơ thể, dẫn đến suy gan. Lúc này, các chất độc không được chuyển hóa và đào thải hiệu quả sẽ tích tụ trong máu, gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác, đặc biệt là não bộ.
Ung thư gan
Viêm gan B và viêm gan C mạn tính là những nguyên nhân hàng đầu gây ung thư gan trên toàn thế giới. Tình trạng viêm kéo dài khiến các tế bào gan liên tục bị phá hủy và tái tạo. Trong quá trình này, nguy cơ xuất hiện các đột biến bất thường trong tế bào gan sẽ tăng lên, từ đó dẫn đến hình thành khối u ác tính.
Điều đáng lo ngại là ung thư gan giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau tức hạ sườn phải, sụt cân nhanh, mệt mỏi kéo dài hoặc vàng da, bệnh có thể đã tiến triển đến giai đoạn muộn.
Chính vì vậy, người mắc viêm gan B hoặc viêm gan C cần được theo dõi định kỳ bằng các xét nghiệm và phương pháp chẩn đoán hình ảnh theo chỉ định của bác sĩ nhằm phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm, bao gồm ung thư gan.
Ai nên chủ động tầm soát viêm gan?
Chủ động tầm soát viêm gan để kịp thời điều trị, bảo vệ sức khỏe
Bạn nên cân nhắc kiểm tra chức năng gan và tầm soát viêm gan nếu thuộc một trong các nhóm sau:
- Chưa từng xét nghiệm viêm gan B hoặc viêm gan C
- Có người thân mắc viêm gan virus
- Thường xuyên sử dụng rượu bia
- Người có gan nhiễm mỡ hoặc men gan tăng
- Người từng truyền máu hoặc thực hiện thủ thuật y khoa trước đây
- Phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc đang mang thai
- Người có nhiều yếu tố nguy cơ phơi nhiễm với virus viêm gan
Hiện nay, xét nghiệm máu là phương pháp quan trọng giúp phát hiện viêm gan B và viêm gan C, ngay cả khi chưa có triệu chứng lâm sàng.
Làm thế nào để bảo vệ lá gan?
Nhiều bệnh lý gan, đặc biệt là viêm gan virus, có thể được phòng ngừa hoặc kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và xây dựng lối sống lành mạnh. Để bảo vệ lá gan cũng như giảm nguy cơ tiến triển thành các biến chứng nguy hiểm, bạn nên:
- Tiêm vắc xin phòng viêm gan B đầy đủ theo khuyến cáo
- Hạn chế sử dụng rượu bia và các chất có hại cho gan
- Duy trì cân nặng hợp lý, tránh tình trạng thừa cân, béo phì
- Xây dựng chế độ ăn cân bằng, tăng cường rau xanh, trái cây và hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ.
- Không tự ý sử dụng thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm chức năng trong thời gian dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
- Khám sức khỏe định kỳ, theo dõi chức năng gan và tầm soát viêm gan khi cần thiết.
Gan được ví như một "người hùng thầm lặng" của cơ thể bởi khả năng hoạt động bền bỉ và bù trừ rất tốt. Chính vì vậy, nhiều bệnh lý gan có thể âm thầm tiến triển trong thời gian dài mà không gây ra bất kỳ dấu hiệu rõ ràng nào.
Việc không cảm thấy đau hay không xuất hiện triệu chứng không đồng nghĩa với việc lá gan đang hoàn toàn khỏe mạnh. Khi các biểu hiện như vàng da, mệt mỏi kéo dài hoặc đau tức vùng gan xuất hiện, tổn thương gan có thể đã tiến triển đến giai đoạn nặng hơn.
Do đó, thay vì chờ cơ thể phát tín hiệu cảnh báo, mỗi người nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát các bệnh lý gan khi có yếu tố nguy cơ. Phát hiện sớm không chỉ giúp việc điều trị hiệu quả hơn mà còn góp phần ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan, suy gan hay ung thư gan.
