VIE
ENG
Có một suy nghĩ khá phổ biến: Nếu không đau bụng, không đi ngoài ra máu, không sụt cân thì chưa cần lo về ung thư đại tràng. Tuy nhiên, đây có thể là lý do khiến nhiều bất thường ở đại tràng bị bỏ qua trong thời gian dài.
Ung thư đại tràng có thể phát triển từ những tổn thương tiền ung thư như polyp. Đáng lưu ý, nhiều polyp đại tràng không gây ra triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện khi thực hiện các xét nghiệm tầm soát, đặc biệt là nội soi đại tràng.
Vì vậy, thay vì chờ đến khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường, hiểu đúng về vai trò của nội soi trong phát hiện sớm ung thư đại tràng có thể giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe tiêu hóa.
Ung thư đại tràng có thể bắt đầu từ một polyp như thế nào?
Polyp đại tràng là những khối tế bào phát triển bất thường trên bề mặt niêm mạc đại tràng. Không phải tất cả polyp đều là ung thư và phần lớn polyp không tiến triển thành ung thư. Tuy nhiên, một số loại, đặc biệt là polyp tuyến, có khả năng phát triển thành ung thư theo thời gian.
Quá trình này thường không xảy ra trong thời gian ngắn. Một số polyp có thể mất nhiều năm để phát triển thành ung thư, tạo ra một khoảng thời gian để phát hiện và xử lý tổn thương trước khi bệnh tiến triển.
Đây cũng là lý do tầm soát ung thư đại tràng không chỉ nhằm tìm ung thư, mà còn hướng đến việc phát hiện các tổn thương tiền ung thư.
Khi nội soi phát hiện polyp phù hợp để xử trí, bác sĩ có thể tiến hành cắt polyp ngay trong quá trình nội soi. Mẫu mô sau đó có thể được gửi giải phẫu bệnh để đánh giá bản chất tổn thương.
Nói cách khác, phát hiện polyp sớm không đồng nghĩa với việc đã mắc ung thư. Ngược lại, đây có thể là cơ hội để can thiệp trước khi một số tổn thương có nguy cơ tiến triển thành ung thư.
Vì sao không nên đợi có triệu chứng mới kiểm tra ung thư đại tràng?
Một trong những điểm khiến ung thư đại tràng dễ bị bỏ qua là giai đoạn sớm có thể không biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện, các dấu hiệu có thể bao gồm thay đổi thói quen đi tiêu, đi ngoài ra máu, đau hoặc khó chịu vùng bụng kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân,... Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho ung thư và cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý tiêu hóa khác.
Chính vì vậy, việc không có triệu chứng không thể được xem là bằng chứng cho thấy đại tràng hoàn toàn khỏe mạnh. Tầm soát vì thế mang mục tiêu khác với thăm khám khi có triệu chứng: Tìm kiếm những bất thường ở người chưa có biểu hiện bệnh, từ đó tăng khả năng phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm.
Đây chính là giá trị quan trọng của việc chủ động tầm soát ung thư đại tràng, thay vì chỉ đi khám khi cơ thể đã lên tiếng.
Nội soi đại tràng có phát hiện ung thư không?
Nội soi đại tràng là phương pháp cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc toàn bộ đại tràng và trực tràng bằng một ống nội soi mềm có gắn camera. Qua đó, bác sĩ có thể phát hiện những bất thường như polyp, tổn thương niêm mạc, vùng chảy máu hoặc khối u.
Trong quá trình thực hiện, nếu phát hiện polyp hoặc tổn thương phù hợp, bác sĩ có thể sinh thiết hoặc cắt polyp qua nội soi. Mô bệnh phẩm được phân tích bằng giải phẫu bệnh để xác định bản chất tổn thương và hỗ trợ bác sĩ đưa ra hướng theo dõi hoặc điều trị tiếp theo.
Do đó, nội soi đại tràng có thể đóng vai trò trong cả phát hiện sớm lẫn phòng ngừa ung thư đại tràng thông qua việc phát hiện và xử lý một số tổn thương tiền ung thư.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần nội soi là có thể xác định mọi trường hợp ung thư ngay lập tức. Kết luận cuối cùng cần dựa trên hình ảnh nội soi, đặc điểm tổn thương và trong những trường hợp cần thiết là kết quả giải phẫu bệnh.
Bao nhiêu tuổi nên tầm soát ung thư đại tràng?
Tuổi bắt đầu tầm soát không giống nhau ở tất cả mọi người mà phụ thuộc vào nguy cơ cá nhân và hướng dẫn áp dụng tại từng cơ sở y tế.
Theo khuyến nghị hiện hành của American Cancer Society, người trưởng thành có nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ từ tuổi 45 và tiếp tục đến 75 tuổi nếu sức khỏe phù hợp. USPSTF cũng khuyến nghị bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi đối với người có nguy cơ trung bình.
Tuy nhiên, những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, từng có polyp tuyến, bệnh viêm ruột hoặc các yếu tố nguy cơ đặc biệt có thể cần được đánh giá sớm hơn hoặc theo dõi với tần suất khác.
Vì vậy, thay vì chỉ dựa vào tuổi, bác sĩ cần xem xét tổng thể tiền sử bệnh, tiền sử gia đình, triệu chứng hiện tại và các yếu tố nguy cơ để lựa chọn phương pháp tầm soát phù hợp.
Ung thư đại tràng không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một cơn đau hay dấu hiệu rõ ràng. Một số tổn thương có thể tồn tại âm thầm trong nhiều năm trước khi gây ra biểu hiện đáng chú ý. Do đó, chủ động tầm soát giúp bác sĩ có cơ hội phát hiện những bất thường từ sớm, đặc biệt là polyp và các tổn thương tiền ung thư. Với nội soi đại tràng, bác sĩ không chỉ quan sát trực tiếp niêm mạc mà còn có thể thực hiện sinh thiết hoặc xử trí một số tổn thương ngay trong quá trình thăm khám khi có chỉ định.
Nếu bạn đã đến độ tuổi cần tầm soát, có tiền sử polyp, gia đình có người mắc ung thư đại tràng hoặc đang xuất hiện các dấu hiệu tiêu hóa bất thường, đừng chờ triệu chứng trở nên rõ rệt mới kiểm tra. Hãy thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa để được đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương pháp kiểm tra phù hợp.
