VIE
ENG
Ung thư gan là một trong những bệnh lý ác tính có xu hướng gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây. Việc hiểu rõ về bệnh, nhận biết sớm các dấu hiệu và chủ động phòng ngừa là chìa khóa vàng để bảo vệ sức khỏe của chính bạn và người thân.
Ung thư gan là gì?
Ung thư gan khiến chức năng gan suy giảm
Ung thư gan xảy ra khi các tế bào bất thường tại gan phát triển một cách mất kiểm soát, tạo thành khối u ác tính, chèn ép và phá hủy các tế bào khỏe mạnh xung quanh. Bệnh được chia làm 2 loại chính:
- Ung thư gan nguyên phát: Khối u khởi phát ngay từ các mô của gan. Trong đó, ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) là thể phổ biến nhất.
- Ung thư gan thứ phát (Ung thư gan di căn): Tế bào ung thư xuất phát từ các cơ quan khác (như đại tràng, phổi, dạ dày,...) sau đó di căn đến gan.
Vai trò cốt lõi của gan đối với cơ thể
Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất và đảm nhận những nhiệm vụ cực kỳ quan trọng:
- Thải độc: Hoạt động như một màng lọc tự nhiên, loại bỏ các chất độc hại ra khỏi máu.
- Hỗ trợ tiêu hóa: Tiết ra dịch mật để phân giải và tiêu hóa chất béo.
- Chuyển hóa & Dự trữ: Chuyển hóa và tích trữ các chất dinh dưỡng (như đường) để tạo năng lượng cho cơ thể.
- Tổng hợp chất: Sản xuất các protein thiết yếu, bao gồm cả các yếu tố đông máu.
Ai có nguy cơ cao mắc ung thư gan?
Xét về giới tính, nam giới có tỷ lệ mắc ung thư gan cao hơn nữ giới
Đàn ông có tỷ lệ mắc ung thư gan cao hơn phụ nữ. Bên cạnh yếu tố giới tính, các yếu tố nguy cơ hàng đầu bao gồm:
- Mắc các bệnh lý về gan: Viêm gan siêu vi B hoặc C, xơ gan (hình thành các mô sẹo ở gan) hoặc có tiền sử gia đình mắc các bệnh gan di truyền dẫn đến xơ gan.
- Bệnh tiểu đường và béo phì: Làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu, lâu dần tiến triển thành xơ gan và ung thư gan.
- Lối sống thiếu lành mạnh: Lạm dụng rượu bia trong thời gian dài.
- Nhiễm độc tố: Tiếp xúc với chất độc Aflatoxin từ các loại nông sản mốc (như lạc, ngô mốc).
Các triệu chứng cảnh báo ung thư gan
Lưu ý quan trọng: Ở giai đoạn khởi phát, ung thư gan thường không có triệu chứng rõ ràng. Khi khối u phát triển lớn hơn gây sưng gan, người bệnh mới bắt đầu nhận thấy các thay đổi trong cơ thể. Các dấu hiệu điển hình bao gồm:
- Xuất hiện khối u cứng, đau tức ở vùng bụng trên bên phải (vùng hạ sườn phải) hoặc đau lan lên vai phải.
- Vàng da và vàng mắt (do tích tụ bilirubin).
- Sụt cân đột ngột không rõ nguyên nhân, thường xuyên buồn nôn, chán ăn.
- Cơ thể mệt mỏi, suy nhược kéo dài.
- Nước tiểu có màu sậm bất thường.
- Bụng chướng, đầy hơi.
Phương pháp chẩn đoán và phân loại giai đoạn
Xét nghiệm máu là bước đầu tiên trong chẩn đoán
Các kỹ thuật chẩn đoán y khoa
Để xác định chính xác tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các phương pháp sau:
- Xét nghiệm máu: Đo nồng độ men gan và chỉ số AFP (Alpha-fetoprotein) - Một dấu ấn sinh học thường tăng cao ở người ung thư gan hoặc xơ gan.
- Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm, chụp CT hoặc chụp MRI giúp tái tạo hình ảnh chi tiết của gan và các khối u.
- Chụp động mạch gan: Tiêm thuốc cản quang vào động mạch để quan sát rõ mạng lưới mạch máu nuôi dưỡng khối u.
- Nội soi ổ bụng: Đưa ống nội soi chuyên dụng vào ổ bụng để quan sát trực tiếp bề mặt gan.
- Sinh thiết gan: Lấy một mẫu mô nhỏ ở gan để kiểm tra dưới kính hiển vi. Đây là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán chính xác ung thư.
Các giai đoạn của ung thư gan
Ung thư gan được phân chia từ giai đoạn 1 đến 4 dựa trên mức độ xâm lấn của khối u:
- Giai đoạn 1: Chỉ có một khối u duy nhất trong gan, chưa xâm lấn mạch máu.
- Giai đoạn 2: Khối u đã xâm lấn vào các mạch máu lân cận, hoặc có nhiều khối u nhưng kích thước đều dưới 3cm.
- Giai đoạn 3: Có nhiều khối u (với ít nhất một khối lớn hơn 5cm), hoặc ung thư đã lan ra các mạch máu lớn, hạch bạch huyết gần đó hoặc cơ quan lân cận.
- Giai đoạn 4: Tế bào ung thư đã di căn xa đến các cơ quan khác như phổi, xương,...
Các giải pháp điều trị ung thư gan hiện nay
Phẫu thuật là một trong những giải pháp loại bỏ khối u trong gan tận gốc
Phác đồ điều trị phụ thuộc vào sức khỏe tổng quát của bệnh nhân, chức năng gan thực tế, giai đoạn bệnh và nồng độ AFP.
Phẫu thuật ngoại khoa
- Cắt bỏ một phần gan: Loại bỏ khối u cùng một phần mô gan lành xung quanh (từ một phần nhỏ đến toàn bộ một thùy gan).
- Ghép gan: Cắt bỏ toàn bộ lá gan bệnh và thay thế bằng gan khỏe mạnh từ người hiến tạng phù hợp.
Các liệu pháp can thiệp và điều trị khác
- Đốt u tại chỗ: Tiêu diệt khối u trực tiếp mà không cần phẫu thuật bằng các kỹ thuật như đốt sóng cao tần (RFA), đốt vi sóng (MWA), áp lạnh hoặc tiêm cồn tuyệt đối (ethanol).
- Hóa trị: Sử dụng thuốc kháng ung thư để tiêu diệt tế bào ác tính (có thể truyền toàn thân hoặc bơm hóa chất chọn lọc qua động mạch gan).
- Liệu pháp nhắm trúng đích: Dùng các thuốc đặc hiệu tấn công trực tiếp vào gen hoặc protein chuyên biệt của tế bào ung thư, hạn chế làm tổn thương tế bào lành.
- Liệu pháp miễn dịch: Kích hoạt hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể để nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.
- Nút mạch hóa chất/ Phóng xạ (TACE/SIRT): Đưa các hạt chứa hóa chất hoặc hạt phóng xạ vào mạch máu nuôi u để vừa cắt nguồn dinh dưỡng, vừa tiêu diệt khối u tại chỗ.
Giải pháp chủ động phòng ngừa ung thư gan
Mặc dù không thể phòng ngừa tuyệt đối, bạn hoàn toàn có thể giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh bằng cách duy trì các thói quen lành mạnh:
- Tránh lạm dụng rượu bia
- Duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống khoa học và tập thể dục đều đặn
- Tiêm vắc-xin phòng viêm gan B đầy đủ cho bản thân và gia đình
- Quan hệ tình dục và sinh hoạt an toàn: Tránh dùng chung kim tiêm, chỉ thực hiện xăm mình hoặc xỏ khuyên tại các cơ sở uy tín sử dụng dụng cụ vô trùng để phòng tránh lây nhiễm viêm gan C.
- Tầm soát định kỳ: Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ (như mắc viêm gan B, C, xơ gan, tiểu đường...), hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để thực hiện tầm soát ung thư gan định kỳ nhằm phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Ung thư gan là bệnh lý nguy hiểm, nhưng hoàn toàn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh và nâng cao hiệu quả điều trị nếu được phát hiện sớm. Bên cạnh việc nhận biết các yếu tố nguy cơ, chủ động duy trì lối sống lành mạnh và tầm soát sức khỏe định kỳ chính là chìa khóa giúp bảo vệ lá gan trước những tổn thương tiềm ẩn.
