VIE
ENG
Nhiều người chỉ nghĩ đến nội soi dạ dày khi xuất hiện những cơn đau vùng thượng vị, đầy bụng, ợ chua hoặc buồn nôn kéo dài. Tuy nhiên, không phải bệnh lý dạ dày nào cũng gây triệu chứng rõ ràng ngay từ đầu. Một số tổn thương có thể âm thầm tiến triển trong thời gian dài và chỉ được phát hiện khi thực hiện nội soi.
Vậy khi nào cần nội soi dạ dày, ai nên thực hiện và những dấu hiệu nào không nên tiếp tục trì hoãn? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Nội soi dạ dày là gì?
Nội soi dạ dày hay nội soi đường tiêu hóa trên, là kỹ thuật sử dụng một ống nội soi mềm có gắn camera để quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng. Hình ảnh được truyền lên màn hình giúp bác sĩ nhận diện các bất thường mà những triệu chứng bên ngoài không thể cho thấy.
Nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát chi tiết và chính xác tình trạng bên trong của đường tiêu hóa
Không chỉ dừng ở việc quan sát, trong một số trường hợp bác sĩ có thể lấy mẫu mô sinh thiết ngay trong quá trình nội soi để kiểm tra tổn thương hoặc tìm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori). Đây là một trong những giá trị quan trọng khiến nội soi trở thành phương pháp được sử dụng rộng rãi trong chẩn đoán bệnh lý đường tiêu hóa trên.
Dấu hiệu cần nội soi sớm
Đau bụng, ợ chua hay đầy hơi có thể là những biểu hiện quen thuộc của rối loạn tiêu hóa. Nhưng chỉ dựa vào triệu chứng, rất khó xác định chính xác bên trong dạ dày đang xảy ra điều gì.
Cùng là đau vùng thượng vị, một người có thể chỉ bị rối loạn tiêu hóa hoặc khó tiêu chức năng, trong khi người khác có thể có viêm loét, tổn thương niêm mạc hoặc các bất thường cần được đánh giá chuyên sâu.
Đó là lý do không nên chỉ dựa vào mức độ đau để quyết định có cần nội soi dạ dày hay không.
Đau hoặc khó chịu vùng thượng vị kéo dài
Cơn đau âm ỉ, nóng rát hoặc cảm giác khó chịu vùng thượng vị (vùng trên rốn) xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc tái đi tái lại có thể liên quan đến viêm loét dạ dày - tá tràng, trào ngược dạ dày - thực quản, nhiễm H. pylori hoặc các bệnh lý khác của đường tiêu hóa trên.
Đặc biệt, nếu triệu chứng tăng sau ăn, xuất hiện khi đói, về đêm hoặc không cải thiện sau điều trị, người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa đánh giá. Khi có chỉ định, nội soi dạ dày giúp quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng, phát hiện các ổ viêm, loét, xuất huyết hoặc tổn thương bất thường, đồng thời có thể sinh thiết khi cần để hỗ trợ xác định nguyên nhân.
Ợ chua, trào ngược, đầy bụng tái diễn
Ợ chua, trào ngược kéo dài thường xuyên gây ảnh hưởng chất lượng sống là dấu hiệu cho thấy bạn nên khám tiêu hóa
Tình trạng ợ nóng, ợ chua, thức ăn hoặc dịch vị trào ngược lên cổ họng, kèm cảm giác nhanh no, đầy bụng, chướng bụng sau ăn có thể liên quan đến trào ngược dạ dày - thực quản, viêm dạ dày, rối loạn tiêu hóa hoặc các bất thường khác của đường tiêu hóa trên.
Nếu các triệu chứng kéo dài, tái diễn thường xuyên, xuất hiện về đêm hoặc không cải thiện dù đã điều chỉnh chế độ ăn và điều trị, người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa đánh giá. Khi có chỉ định, nội soi giúp kiểm tra trực tiếp thực quản, dạ dày và tá tràng, từ đó phát hiện các tổn thương như viêm, loét hoặc những bất thường cần được tiếp tục kiểm tra.
Buồn nôn hoặc nôn kéo dài
Buồn nôn, nôn tái diễn hoặc kéo dài có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như viêm loét dạ dày - tá tràng, trào ngược dạ dày - thực quản, rối loạn vận động tiêu hóa hoặc các bệnh lý khác của đường tiêu hóa trên. Đặc biệt, nếu nôn thường xuyên, nôn sau ăn, ăn nhanh no hoặc kèm đau bụng, sụt cân, người bệnh không nên chủ quan.
Khi có chỉ định, nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát trực tiếp thực quản, dạ dày và tá tràng, qua đó phát hiện các tổn thương niêm mạc, ổ viêm, loét, hẹp hoặc những bất thường khác có thể liên quan đến triệu chứng.
Nuốt nghẹn hoặc đau khi nuốt
Cảm giác thức ăn khó đi xuống, vướng nghẹn ở cổ họng hoặc sau xương ức, đau khi nuốt - đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện ngày càng thường xuyên hoặc mức độ tăng dần - có thể liên quan đến các bất thường ở thực quản như viêm, hẹp thực quản, trào ngược dạ dày - thực quản hoặc tổn thương niêm mạc.
Nuốt nghẹn hoặc đau khi nuốt có thể là dấu hiệu của trào ngược dạ dày
Đây là triệu chứng cần được đánh giá sớm, nhất là khi đi kèm sụt cân, nôn ói hoặc đau ngực khi ăn uống. Khi có chỉ định, nội soi tiêu hóa trên giúp quan sát trực tiếp thực quản, dạ dày và tá tràng, hỗ trợ xác định nguyên nhân và phát hiện sớm những tổn thương cần can thiệp hoặc theo dõi.
Sụt cân không chủ ý, thiếu máu hoặc có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa
Sụt cân không chủ ý, thiếu máu không rõ nguyên nhân, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen có thể là dấu hiệu của tình trạng chảy máu hoặc bệnh lý đường tiêu hóa cần được kiểm tra.
Khi có những biểu hiện này, người bệnh không nên tự điều trị kéo dài tại nhà mà cần được bác sĩ đánh giá và chỉ định xét nghiệm hoặc nội soi phù hợp. Các hướng dẫn chuyên môn về đánh giá khó tiêu và GERD đều xem chảy máu tiêu hóa, sụt cân, nuốt nghẹn, nôn kéo dài và thiếu máu thiếu sắt không giải thích được là những dấu hiệu cần chú ý.
Nội soi dạ dày phát hiện được những gì?
Một trong những ưu điểm quan trọng của nội soi là bác sĩ có thể quan sát trực tiếp tổn thương trên niêm mạc, thay vì chỉ suy đoán dựa trên triệu chứng. Tùy trường hợp, nội soi có thể hỗ trợ phát hiện và đánh giá:
- Viêm dạ dày, viêm thực quản
- Loét dạ dày - tá tràng
- Polyp hoặc các tổn thương bất thường
- Tổn thương gây chảy máu
- Một số bất thường nghi ngờ tiền ung thư hoặc ung thư
- Dấu hiệu liên quan đến nhiễm H. pylori
Khi phát hiện vùng niêm mạc bất thường, bác sĩ có thể thực hiện sinh thiết để gửi xét nghiệm mô bệnh học. Với các tổn thương nghi ngờ, sinh thiết đóng vai trò quan trọng trong việc xác định bản chất tổn thương.
Nội soi cần được thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ
Nội soi dạ dày có phải lúc nào cũng cần?
Nội soi là một kỹ thuật có giá trị nhưng không phải cứ đau bụng hay đầy hơi là cần nội soi ngay. Quyết định nội soi phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác, đặc điểm triệu chứng, thời gian kéo dài, tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ và đánh giá của bác sĩ.
Theo hướng dẫn ACG/ CAG về khó tiêu, nội soi được đề nghị cho người từ 60 tuổi trở lên có triệu chứng khó tiêu để loại trừ bệnh lý thực thể ở đường tiêu hóa trên. Ở người trẻ hơn, bác sĩ có thể lựa chọn các phương pháp đánh giá khác trước, chẳng hạn xét nghiệm H. pylori không xâm lấn, tùy từng trường hợp. Những người có nguy cơ cao hoặc triệu chứng đáng lo ngại có thể cần được đánh giá sớm hơn.
Vì vậy, thay vì tự quyết định “có cần nội soi hay không”, người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa đánh giá dựa trên toàn bộ bệnh sử và triệu chứng thực tế.
Trước khi nội soi dạ dày cần chuẩn bị gì?
Để quan sát rõ niêm mạc và hạn chế nguy cơ trong quá trình thực hiện, người bệnh thường cần nhịn ăn theo hướng dẫn của cơ sở y tế trước khi nội soi. Thời gian nhịn ăn, việc uống nước và sử dụng thuốc trước thủ thuật có thể khác nhau tùy phương pháp nội soi và tình trạng của từng người.
Nếu thực hiện nội soi có an thần hoặc gây mê, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn riêng của cơ sở y tế và có thể cần người thân hỗ trợ đưa về sau thủ thuật. Do đó, thay vì tự áp dụng một mốc nhịn ăn giống nhau cho tất cả mọi người, bạn nên thực hiện đúng hướng dẫn được cơ sở y tế cung cấp khi đặt lịch nội soi.
Nội soi dạ dày có đau không?
Với nội soi thông thường, người bệnh có thể cảm thấy khó chịu, buồn nôn hoặc căng tức trong quá trình thực hiện. Một số cơ sở có thể thực hiện nội soi có an thần để người bệnh giảm cảm giác khó chịu và dễ hợp tác hơn.
Thời gian thực hiện nội soi đường tiêu hóa trên thường không kéo dài. NIDDK cho biết thủ thuật thường mất khoảng 10-20 phút, tùy trường hợp và các can thiệp được thực hiện trong quá trình nội soi.
Nếu bạn đang có đau hoặc khó chịu vùng thượng vị kéo dài, ợ chua - trào ngược tái diễn, buồn nôn/ nôn, nuốt nghẹn, sụt cân không chủ ý, thiếu máu hoặc dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa, hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định nội soi dạ dày, xét nghiệm H. pylori hoặc các phương pháp cận lâm sàng khác để xác định nguyên nhân.
Đừng chờ đến khi cơn đau trở nên dữ dội mới quan tâm đến sức khỏe dạ dày. Một lần thăm khám đúng thời điểm có thể giúp phát hiện sớm vấn đề và đưa ra hướng xử trí phù hợp.
