VIE
ENGHệ tiêu hóa là một trong những hệ cơ quan dễ gặp vấn đề nhất trong cơ thể con người - không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới. Theo thống kê, có tới khoảng 62% dân số thế giới gặp các vấn đề liên quan đến tiêu hóa như đau dạ dày, khó tiêu và rối loạn tiêu hóa trong đời sống hàng ngày. Càng nguy hiểm hơn khi gần 70% người Việt Nam có nguy cơ mắc bệnh đường tiêu hóa liên quan đến vi khuẩn HP gây viêm loét dạ dày - tá tràng nếu không được theo dõi sớm.
Trong bối cảnh đó, khám tiêu hóa định kỳ trở thành giải pháp bảo vệ sức khỏe đường ruột hiệu quả - không chỉ giúp phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn, mà còn hỗ trợ cải thiện chất lượng sống, ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng. Việc khám tiêu hóa ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ rệt là bước chủ động chăm sóc sức khỏe thông minh, phù hợp với lối sống hiện đại.
Khám tiêu hóa là gì? Vì sao nên khám tiêu hóa định kỳ?
Khám tiêu hóa là quá trình kiểm tra sức khỏe toàn diện của hệ tiêu hóa - bao gồm thực quản, dạ dày, ruột non, đại tràng, gan mật và tuyến tụy - nhằm phát hiện sớm các bất thường liên quan tới tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng. Hoạt động này thường bao gồm khám lâm sàng, xét nghiệm, siêu âm, chẩn đoán hình ảnh và các kỹ thuật nội soi hiện đại giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa, đánh giá chức năng và phát hiện sớm tổn thương dù chưa có triệu chứng rõ rệt. Nội soi tiêu hóa, ví dụ, là phương pháp tầm soát hiệu quả nhất để phát hiện sớm polyp, viêm loét hay dấu hiệu tiền ung thư trong lòng ống tiêu hóa.
Việc khám tiêu hóa không chỉ cần thiết khi người bệnh có triệu chứng như đau bụng, đầy hơi, trào ngược hay rối loạn đại tiện, mà còn là phương pháp tầm soát sức khỏe chủ động - đặc biệt ở người trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ cao như tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa. Nội soi định kỳ hay các xét nghiệm chức năng tiêu hóa giúp phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm, tăng hiệu quả điều trị và giảm chi phí y tế về lâu dài.
Khám tiêu hoá định kỳ để bảo vệ sức khỏe bạn
Khi nào cần khám tiêu hoá?
Khám tiêu hóa nên được thực hiện không chỉ khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng mà còn trong nhiều trường hợp tiềm ẩn nguy cơ bệnh lý. Trên thực tế, phần lớn các bệnh đường tiêu hóa tiến triển âm thầm, khó nhận biết ở giai đoạn đầu, do đó việc thăm khám đúng thời điểm đóng vai trò rất quan trọng.
Cần đi khám tiêu hóa ngay khi xuất hiện các triệu chứng sau:
- Đau bụng kéo dài, đau âm ỉ hoặc đau từng cơn không rõ nguyên nhân
- Đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu, ăn nhanh no
- Ợ chua, ợ nóng, trào ngược dạ dày – thực quản
- Buồn nôn, nôn ói, nôn ra máu hoặc phân có màu đen
- Rối loạn đại tiện: tiêu chảy kéo dài, táo bón thường xuyên, phân lẫn máu hoặc nhầy
- Sụt cân nhanh, mệt mỏi kéo dài dù không ăn kiêng hay vận động nhiều
Những dấu hiệu này có thể liên quan đến các bệnh lý như viêm loét dạ dày, nhiễm vi khuẩn HP, hội chứng ruột kích thích, polyp đại tràng hoặc nghiêm trọng hơn là ung thư đường tiêu hóa.
Virus HP là nguyên nhân gây viêm dạ dày hàng đầu
Nên khám tiêu hóa định kỳ nếu thuộc các nhóm sau:
- Người trên 40 tuổi, đặc biệt là nam giới
- Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tiêu hóa hoặc ung thư đường tiêu hóa
- Người thường xuyên sử dụng rượu bia, thuốc lá, đồ cay nóng
- Người làm việc căng thẳng, stress kéo dài, ăn uống không điều độ
- Người đã từng mắc bệnh dạ dày, đại tràng và đã điều trị trước đó
Theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế, khám tiêu hóa định kỳ 1-2 lần/ năm giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Những bệnh thường được phát hiện khi khám tiêu hóa
Khám tiêu hóa định kỳ giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý đường tiêu hóa, bao gồm cả những bệnh tiến triển âm thầm, ít triệu chứng ở giai đoạn đầu. Trên thực tế, đa số người bệnh chỉ đi khám khi triệu chứng đã kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, làm giảm hiệu quả điều trị. Dưới đây là các bệnh lý thường được phát hiện khi thực hiện khám tiêu hóa.
Viêm dạ dày – tá tràng
Viêm dạ dày – tá tràng là bệnh lý tiêu hóa phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 60–70% người Việt Nam từng mắc viêm dạ dày ở các mức độ khác nhau. Nguyên nhân thường gặp bao gồm nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, ăn uống không điều độ, căng thẳng kéo dài, sử dụng rượu bia hoặc thuốc giảm đau trong thời gian dài. Khám tiêu hóa giúp phát hiện tình trạng viêm, loét, xuất huyết niêm mạc và đánh giá mức độ tổn thương của dạ dày.
Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP)
Helicobacter pylori là nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày – tá tràng và là yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư dạ dày. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HP ước tính trên 60% dân số. Thông qua nội soi và các xét nghiệm chuyên sâu, khám tiêu hóa giúp phát hiện sớm vi khuẩn HP để điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm.
Trào ngược dạ dày – thực quản
Trào ngược dạ dày – thực quản có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người trẻ do lối sống hiện đại, ít vận động và thói quen ăn uống không lành mạnh. Bệnh có thể biểu hiện bằng ợ nóng, ợ chua, đau rát sau xương ức hoặc ho kéo dài. Khám tiêu hóa giúp chẩn đoán chính xác mức độ trào ngược, từ đó ngăn ngừa các biến chứng như viêm thực quản, hẹp thực quản hoặc Barrett thực quản.
Viêm đại tràng và hội chứng ruột kích thích
Viêm đại tràng và hội chứng ruột kích thích thường gây đau bụng, đầy hơi, rối loạn đại tiện kéo dài. Các triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường. Khám tiêu hóa giúp xác định nguyên nhân chính xác, phân biệt giữa tổn thương thực thể và rối loạn chức năng, từ đó có hướng điều trị phù hợp.
Polyp đường tiêu hóa
Polyp dạ dày hoặc đại tràng thường không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng và chỉ được phát hiện khi nội soi. Một số polyp có nguy cơ tiến triển thành ung thư nếu không được theo dõi và xử trí sớm. Khám tiêu hóa định kỳ giúp phát hiện polyp ngay từ giai đoạn đầu và can thiệp kịp thời nhằm giảm nguy cơ ác tính.
Nội soi để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường
Ung thư đường tiêu hóa
Ung thư dạ dày, đại trực tràng và thực quản là những bệnh lý nguy hiểm, có tỷ lệ mắc cao tại Việt Nam. Theo thống kê y tế, phần lớn bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn muộn do không khám tiêu hóa định kỳ. Việc tầm soát thông qua khám tiêu hóa giúp phát hiện ung thư sớm, nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.
Quy trình khám tiêu hóa định kỳ
Quy trình khám tiêu hóa định kỳ được xây dựng khoa học nhằm đánh giá toàn diện chức năng và tình trạng sức khỏe của hệ tiêu hóa. Tùy theo độ tuổi, triệu chứng lâm sàng và yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ chỉ định các danh mục khám phù hợp. Thông thường, quy trình khám tiêu hóa định kỳ bao gồm các bước sau:
Thăm khám lâm sàng và khai thác tiền sử bệnh
Người khám sẽ được bác sĩ hỏi chi tiết về các triệu chứng đang gặp phải như đau bụng, đầy hơi, khó tiêu, ợ nóng, rối loạn đại tiện, sụt cân không rõ nguyên nhân. Đồng thời, bác sĩ cũng khai thác tiền sử bệnh lý tiêu hóa, tiền sử gia đình có người mắc bệnh dạ dày – đại tràng hoặc ung thư đường tiêu hóa, cũng như thói quen ăn uống và sinh hoạt hằng ngày.
Xét nghiệm cận lâm sàng
Dựa trên đánh giá ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm cần thiết như xét nghiệm máu, xét nghiệm phân, test phát hiện vi khuẩn Helicobacter pylori hoặc các chỉ số viêm. Những xét nghiệm này giúp đánh giá tình trạng viêm nhiễm, thiếu máu, rối loạn chức năng tiêu hóa và phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ.
Nội soi tiêu hóa
Nội soi là bước quan trọng trong quy trình khám tiêu hóa định kỳ, giúp quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày, tá tràng hoặc đại tràng. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể phát hiện sớm viêm loét, polyp, xuất huyết hay tổn thương tiền ung thư. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ sẽ tiến hành sinh thiết để xác định bản chất tổn thương.
Chẩn đoán hình ảnh
Một số trường hợp sẽ được chỉ định siêu âm ổ bụng hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác nhằm đánh giá gan, mật, tụy và các cơ quan liên quan đến hệ tiêu hóa. Bước này giúp phát hiện các bất thường mà nội soi không thể đánh giá đầy đủ.
Kết luận và tư vấn điều trị
Sau khi tổng hợp kết quả thăm khám và xét nghiệm, bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán, tư vấn hướng điều trị hoặc theo dõi phù hợp. Người bệnh được hướng dẫn chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học và lịch tái khám định kỳ để duy trì sức khỏe tiêu hóa lâu dài.
Khám tiêu hóa định kỳ đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ và duy trì sức khỏe đường ruột, đặc biệt trong bối cảnh các bệnh lý tiêu hóa ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa. Việc thăm khám định kỳ không chỉ giúp phát hiện sớm các rối loạn tiêu hóa thường gặp mà còn góp phần tầm soát hiệu quả những bệnh lý nguy hiểm như viêm loét, polyp hay ung thư đường tiêu hóa. Chủ động khám tiêu hóa theo định kỳ, kết hợp với chế độ ăn uống khoa học và lối sống lành mạnh, chính là giải pháp bền vững giúp mỗi người nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
