VIE
ENG
Đang ngủ nhưng bất chợt tỉnh giấc vì đau bao tử về đêm, nóng rát hoặc cồn cào vùng bụng trên là tình trạng không ít người gặp phải. Có người cho rằng đây chỉ là hậu quả của việc ăn tối muộn, bỏ bữa hoặc uống cà phê, bia rượu. Tuy nhiên, nếu cơn đau xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ngày càng rõ, đây có thể là dấu hiệu liên quan đến các bệnh lý dạ dày - tá tràng cần được đánh giá.
Đặc biệt, đau bao tử khi đói hoặc về đêm có thể gặp ở người bị loét dạ dày - tá tràng. Tuy nhiên, biểu hiện này không đủ để xác định nguyên nhân bởi nhiều bệnh lý tiêu hóa khác cũng có thể gây đau vùng thượng vị.
Vậy đau bao tử về đêm do đâu? Khi nào có thể theo dõi và khi nào cần đi khám? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Đau bao tử về đêm có triệu chứng gì?
Đau bao tử về đêm khiến nhiều người cảm thấy vô cùng khó chịu
Đau bao tử là cách gọi phổ biến của cảm giác đau hoặc khó chịu ở vùng dạ dày, thường nằm ở vùng thượng vị, tức khu vực giữa xương ức và rốn. Cơn đau có thể được mô tả dưới nhiều dạng:
- Đau âm ỉ hoặc nóng rát vùng thượng vị.
- Cồn cào, khó chịu khi bụng đói.
- Đau xuất hiện giữa các bữa ăn.
- Đau khiến người bệnh tỉnh giấc vào ban đêm.
- Đầy bụng, chướng bụng.
- Ợ hơi, ợ nóng.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Nhanh no hoặc khó chịu sau khi ăn.
Đáng chú ý, không phải cứ đau vùng thượng vị về đêm là bị đau dạ dày hoặc loét dạ dày. Một số bệnh lý khác của hệ tiêu hóa cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Vì vậy, nếu tình trạng tái diễn, việc xác định đúng nguyên nhân quan trọng hơn rất nhiều so với việc chỉ tìm cách giảm đau tạm thời.
Vì sao đau bao tử thường xuất hiện về đêm?
Loét dạ dày - tá tràng
Loét dạ dày - tá tràng là một trong những nguyên nhân đáng lưu ý ở người thường xuyên đau bao tử về đêm hoặc khi bụng đói. Tình trạng này xảy ra khi niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng xuất hiện vết loét, gây đau âm ỉ hoặc nóng rát ở vùng bụng trên. Ở một số người, cơn đau có thể xuất hiện rõ hơn khi dạ dày đang trống, giữa các bữa ăn hoặc vào ban đêm và giảm tạm thời sau khi ăn. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có biểu hiện giống nhau; một số người lại cảm thấy đau tăng sau ăn. Vì vậy, thời điểm và tính chất cơn đau chỉ mang tính gợi ý, không đủ để tự xác định có bị loét dạ dày - tá tràng hay không.
Đáng chú ý, nhiễm vi khuẩn H. pylori và sử dụng thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) là hai nguyên nhân phổ biến nhất gây loét dạ dày - tá tràng. Do đó, nếu tình trạng đau bao tử về đêm hoặc khi đói lặp lại thường xuyên, người bệnh nên được thăm khám để xác định đúng nguyên nhân thay vì chỉ dựa vào triệu chứng để tự điều trị.
Nhiễm vi khuẩn H. pylori
Vi khuẩn H. pylori có thể là nguyên nhân gây viêm dạ dày ban đêm
Helicobacter pylori (H. pylori) là một trong những nguyên nhân quan trọng gây viêm dạ dày và loét dạ dày - tá tràng. Tuy nhiên, không phải ai nhiễm H. pylori cũng xuất hiện triệu chứng. Khi vi khuẩn này gây viêm hoặc tổn thương niêm mạc dạ dày, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như đau hoặc khó chịu vùng thượng vị, đầy bụng, buồn nôn, ợ hơi hoặc khó tiêu.
Do các triệu chứng này không đặc hiệu và có thể gặp trong nhiều bệnh lý tiêu hóa khác, không thể chỉ dựa vào biểu hiện đau bao tử để xác định có nhiễm H. pylori hay không. Khi nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp xét nghiệm phù hợp như test hơi thở ure, xét nghiệm kháng nguyên H. pylori trong phân hoặc xét nghiệm mẫu sinh thiết trong quá trình nội soi.
Nếu kết quả xác định có H. pylori, người bệnh cần điều trị theo đúng phác đồ được bác sĩ chỉ định và dùng thuốc đủ liều, đủ thời gian. Sau khi hoàn tất điều trị, kiểm tra lại để xác nhận vi khuẩn đã được loại trừ cũng là bước quan trọng, giúp hạn chế nguy cơ bệnh tiếp tục tái diễn và đánh giá hiệu quả điều trị.
Sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm
Một nguyên nhân dễ bị bỏ qua của các bệnh lý dạ dày là sử dụng nhóm thuốc NSAIDs như aspirin, ibuprofen hoặc naproxen. NSAIDs có thể làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc và loét dạ dày - tá tràng, đặc biệt khi sử dụng kéo dài, liều cao hoặc kết hợp nhiều thuốc cùng nhóm. Nguy cơ cũng có thể tăng khi người bệnh đồng thời nhiễm H. pylori.
Vì vậy, nếu bạn thường xuyên dùng thuốc giảm đau và bắt đầu xuất hiện đau vùng thượng vị, đặc biệt là đau lặp lại về đêm, không nên tự ý tăng liều thuốc để kiểm soát triệu chứng.
Viêm dạ dày hoặc bệnh lý niêm mạc dạ dày
Cần phân biệt viêm dạ dày và loét dạ dày khi xuất hiện cơn đau về đêm
Viêm dạ dày cũng có thể là nguyên nhân khiến người bệnh xuất hiện đau hoặc khó chịu vùng bụng, buồn nôn, đầy bụng và các triệu chứng tiêu hóa khác. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố gây tổn thương niêm mạc dạ dày, trong đó có H. pylori, thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs), rượu và một số bệnh lý khác.
Tuy nhiên, viêm dạ dày và loét dạ dày không phải là cùng một tình trạng. Viêm dạ dày chủ yếu liên quan đến tình trạng viêm hoặc tổn thương lớp niêm mạc dạ dày, trong khi loét dạ dày là tổn thương sâu hơn, hình thành một vết loét trên niêm mạc. Vì vậy, nếu tình trạng đau bao tử về đêm kéo dài hoặc tái diễn, người bệnh không nên tự xác định nguyên nhân chỉ dựa trên triệu chứng mà nên được thăm khám để đánh giá chính xác tình trạng dạ dày.
Khó tiêu chức năng
Không phải trường hợp đau bao tử về đêm nào cũng xuất phát từ tổn thương thực thể ở dạ dày. Khó tiêu có thể biểu hiện bằng đau hoặc nóng rát vùng bụng trên, nhanh no, cảm giác đầy sau ăn, buồn nôn hoặc ợ hơi. Một số yếu tố liên quan đến khó tiêu có thể bao gồm sự bất thường trong khả năng giãn của dạ dày, cách hệ tiêu hóa cảm nhận các tín hiệu đau và một số yếu tố tâm lý.
Do đó, nếu nội soi và các xét nghiệm cần thiết không phát hiện tổn thương nhưng triệu chứng vẫn kéo dài, bác sĩ có thể cân nhắc các nguyên nhân chức năng.
Đau bao tử về đêm có phải do ăn tối muộn?
Khi đau bao tử về đêm, nhiều người thường nghĩ lý do vì ăn quá khuya
Ăn tối muộn có thể khiến một số người cảm thấy khó chịu ở dạ dày, nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất gây đau bao tử về đêm. Đặc biệt, việc ăn quá nhiều, ăn sát giờ ngủ hoặc sử dụng những thực phẩm khiến cơ thể dễ đầy bụng, khó tiêu có thể làm các triệu chứng tiêu hóa trở nên rõ rệt hơn.
Tuy nhiên, nếu cơn đau về đêm xuất hiện thường xuyên hoặc kéo dài, người bệnh không nên chỉ cho rằng nguyên nhân là do ăn uống. Đặc biệt, khi đau đi kèm buồn nôn, nôn, sụt cân không chủ ý, thiếu máu hoặc các dấu hiệu bất thường khác, cần thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân.
Bên cạnh đó, với loét dạ dày - tá tràng, hiện chưa có bằng chứng cho thấy một chế độ ăn đặc biệt có thể điều trị hoặc phòng ngừa bệnh. Vì vậy, thay vì kiêng khem quá mức hoặc chỉ cố gắng điều chỉnh giờ ăn để kiểm soát cơn đau, điều quan trọng hơn là tìm đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp.
Những dấu hiệu không nên chủ quan khi đau bao tử về đêm
Một cơn đau nhẹ, xuất hiện không thường xuyên có thể chưa phải dấu hiệu nguy hiểm. Nhưng nếu đau bao tử về đêm lặp lại nhiều lần hoặc ngày càng nặng, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân. Đặc biệt, cần đi khám sớm nếu xuất hiện:
- Đau vùng thượng vị kéo dài hoặc tái phát thường xuyên.
- Đau ngày càng tăng hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ.
- Buồn nôn, nôn kéo dài.
- Ăn nhanh no hoặc chán ăn kéo dài.
- Sụt cân không chủ ý.
- Cảm giác mệt mỏi, chóng mặt hoặc nghi ngờ thiếu máu.
- Khó nuốt hoặc nuốt đau.
- Các triệu chứng tiêu hóa thay đổi rõ rệt so với trước đây.
Những biểu hiện này không đồng nghĩa chắc chắn với một bệnh lý nghiêm trọng, nhưng cần được bác sĩ đánh giá để tránh bỏ sót nguyên nhân cần điều trị.
Khi nào đau bao tử về đêm cần cấp cứu?
Nếu đau bao tử về đêm kèm theo một số triệu chứng ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, bạn cần thăm khám sớm
Một số trường hợp đau bao tử có thể liên quan đến biến chứng của loét dạ dày - tá tràng, đặc biệt là xuất huyết hoặc thủng. Bạn cần đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu:
- Nôn ra máu: Máu trong chất nôn có thể có màu đỏ tươi hoặc giống bã cà phê.
- Đi ngoài phân đen: Phân đen, dính như hắc ín có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa trên.
- Đau bụng đột ngột, dữ dội và không thuyên giảm.
- Chóng mặt, choáng hoặc ngất: Đây có thể là biểu hiện liên quan đến mất máu hoặc tình trạng tuần hoàn bị ảnh hưởng.
- Tim đập nhanh, yếu lả: Nếu xuất hiện cùng nôn máu, đi ngoài phân đen hoặc đau bụng dữ dội, cần được cấp cứu.
Đây là những dấu hiệu cảnh báo đã được ghi nhận ở người có biến chứng loét dạ dày – tá tràng và không nên tiếp tục tự theo dõi tại nhà.
Đau bao tử về đêm nên làm gì?
Nếu chỉ thỉnh thoảng xuất hiện cảm giác khó chịu nhẹ, bạn có thể chú ý lại thời điểm ăn uống và những yếu tố khiến triệu chứng xuất hiện. Một số nguyên tắc có thể giúp hạn chế khó chịu:
- Không ăn quá nhiều trong một bữa.
- Hạn chế ăn quá sát giờ ngủ nếu nhận thấy điều này làm triệu chứng tăng lên.
- Theo dõi những loại thực phẩm hoặc đồ uống khiến bạn khó chịu và điều chỉnh phù hợp.
- Hạn chế rượu bia.
- Không hút thuốc.
- Không tự ý sử dụng thuốc giảm đau kéo dài.
- Không tự mua kháng sinh để điều trị khi nghi ngờ nhiễm H. pylori.
Điều quan trọng là không nên chỉ tập trung vào việc “ăn gì để hết đau” mà bỏ qua nguyên nhân gây bệnh. Nếu đau bao tử về đêm tái diễn, bác sĩ có thể cần khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh và thuốc đang sử dụng, sau đó chỉ định xét nghiệm hoặc nội soi khi phù hợp.
Đau bao tử về đêm không nên được xem đơn thuần là hệ quả của ăn uống thất thường, bởi phía sau triệu chứng này có thể là nhiều nguyên nhân khác nhau như loét dạ dày - tá tràng, nhiễm H. pylori, sử dụng thuốc NSAIDs, viêm dạ dày, khó tiêu hoặc các vấn đề tiêu hóa khác.
Vì vậy, nếu bạn thường xuyên đau bao tử khi đói hoặc về đêm, đặc biệt khi cơn đau làm gián đoạn giấc ngủ, kéo dài hoặc đi kèm những triệu chứng bất thường, đừng chỉ tìm cách giảm đau tạm thời. Thăm khám chuyên khoa tiêu hóa sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.
