CÁCH PHÒNG NGỪA ĐỘT QUỴ HIỆU QUẢ, BẢO VỆ SỨC KHỎE LÂU DÀI

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn do tắc mạch hoặc xuất huyết não, có thể gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng và đe dọa tính mạng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhiều yếu tố nguy cơ đột quỵ có thể thay đổi thông qua điều chỉnh lối sống và quản lý bệnh lý phù hợp. Vì vậy, chủ động kiểm soát sức khỏe từ sớm là bước quan trọng giúp giảm nguy cơ xảy ra biến cố này. 

Kiểm soát huyết áp thường xuyên 

Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ. Tình trạng huyết áp cao kéo dài có thể làm tổn thương thành mạch máu, tăng nguy cơ tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu não. Đáng lưu ý, tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng nên người bệnh có thể không nhận biết bất thường nếu không kiểm tra định kỳ. 

Để kiểm soát huyết áp, nên đo huyết áp theo hướng dẫn của nhân viên y tế, hạn chế ăn mặn, duy trì cân nặng hợp lý và vận động thường xuyên. Người đã được chẩn đoán tăng huyết áp cần dùng thuốc đúng chỉ định, tái khám theo lịch và không tự ý ngừng thuốc khi chỉ số huyết áp ổn định. 

Kiểm soát mỡ máu, đường huyết và bệnh lý tim mạch 

Cholesterol LDL tăng cao có thể thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa trong động mạch, làm cản trở lưu thông máu. Đái tháo đường cũng làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu, đặc biệt khi đi kèm tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid máu. Ngoài ra, rung nhĩ và một số bệnh tim mạch có thể làm hình thành cục máu đông, dẫn đến đột quỵ do thiếu máu não. 

Một trong những cách phòng ngừa đột quỵ là kiểm tra và kiểm soát các chỉ số chuyển hóa theo nguy cơ cá nhân. Người có bệnh nền cần tuân thủ điều trị, điều chỉnh chế độ ăn và tái khám đúng lịch. Không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới kiểm tra vì những rối loạn này có thể tiến triển âm thầm. 

Xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh 

Chế độ ăn uống lành mạnh, cân đối góp phần kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và duy trì cân nặng hợp lý. Nên bổ sung đa dạng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và cá vào thực đơn hằng ngày; đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, món ăn nhiều muối, đồ chiên rán và thức uống chứa nhiều đường. 

Cần lưu ý rằng muối không chỉ có trong món ăn nêm nếm trực tiếp mà còn hiện diện với hàm lượng đáng kể trong nước chấm, mì ăn liền và thực phẩm đóng gói. Vì vậy, giảm lượng muối khi chế biến và chủ động kiểm tra thông tin dinh dưỡng trên bao bì là những cách thiết thực để kiểm soát huyết áp. Không có loại thực phẩm hay thực phẩm bổ sung nào có thể bảo đảm phòng ngừa đột quỵ. Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn khoa học, kết hợp với lối sống lành mạnh và kiểm soát các yếu tố nguy cơ lâu dài. 

Duy trì vận động và cân nặng phù hợp 

Hoạt động thể chất thường xuyên giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, hỗ trợ kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu. WHO khuyến nghị người trưởng thành nên vận động aerobic cường độ trung bình ít nhất 150 phút mỗi tuần, chẳng hạn đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội.  

Có thể chia thời gian tập luyện thành các buổi ngắn trong ngày, kết hợp giảm thời gian ngồi liên tục và duy trì hoạt động thể chất phù hợp với thể trạng. Người thừa cân nên điều chỉnh khẩu phần và tăng vận động để giảm cân từ từ. Nếu đang mắc bệnh tim mạch hoặc có hạn chế vận động, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu chương trình tập luyện mới.  

Không hút thuốc, hạn chế rượu bia 

Hút thuốc lá gây tổn thương thành mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, trong đó có đột quỵ. Vì vậy, bỏ thuốc lá và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc thụ động là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe mạch máu. Đồng thời, không nên cho rằng thuốc lá điện tử hoặc các sản phẩm thuốc lá khác là lựa chọn an toàn cho sức khỏe.

Bên cạnh đó, tiêu thụ nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tim mạch. Để giảm nguy cơ đột quỵ, nên hạn chế rượu bia, duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh và tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhân viên y tế nếu gặp khó khăn trong việc giảm hoặc ngừng uống. 

Khám sức khỏe và đánh giá nguy cơ đột quỵ 

Nhiều yếu tố nguy cơ đột quỵ không gây biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện những bất thường như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, tăng đường huyết và hỗ trợ bác sĩ đánh giá nguy cơ tim mạch tổng thể. 

Tùy theo tuổi, tiền sử bệnh và kết quả thăm khám, bác sĩ có thể chỉ định đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết, xét nghiệm mỡ máu hoặc các kiểm tra chuyên sâu khi cần thiết. Siêu âm Doppler động mạch cảnh, CT và MRI không phải là những kiểm tra bắt buộc đối với tất cả mọi người. Việc lựa chọn cần dựa trên triệu chứng, yếu tố nguy cơ và đánh giá chuyên môn. 

Đặc biệt, người có tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua cần được xây dựng kế hoạch phòng ngừa tái phát. Người mắc rung nhĩ hoặc bệnh tim mạch cũng nên trao đổi với bác sĩ về biện pháp quản lý phù hợp. 

Tuân thủ điều trị, không tự ý dùng thuốc phòng ngừa 

Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc bệnh tim mạch cần sử dụng thuốc đúng chỉ định. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể kê thuốc hạ huyết áp, thuốc giảm cholesterol, thuốc chống đông hoặc thuốc kháng kết tập tiểu cầu. 

Không tự ý dùng aspirin, thuốc chống đông hay sản phẩm được quảng cáo có tác dụng “tan cục máu đông” để phòng ngừa đột quỵ. Những thuốc này có chỉ định và nguy cơ riêng, trong đó có nguy cơ chảy máu. Việc tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều điều trị cũng có thể khiến bệnh nền không được kiểm soát hiệu quả. 

Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ 

Phòng ngừa giúp giảm nguy cơ nhưng không loại trừ hoàn toàn khả năng đột quỵ. Nhận biết dấu hiệu sớm và cấp cứu kịp thời có ý nghĩa quan trọng đối với cơ hội điều trị và phục hồi. 

Có thể ghi nhớ nguyên tắc FAST: 

• F - Face: Méo miệng, lệch mặt đột ngột. 
• A - Arms: Yếu hoặc tê tay, đặc biệt ở một bên cơ thể. 
• S - Speech: Nói khó, nói đớ hoặc không hiểu lời người khác. 
• T - Time: Gọi cấp cứu ngay khi nghi ngờ đột quỵ và ghi nhớ thời điểm khởi phát. 

Đột ngột mất thị lực, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội bất thường cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo. Nếu xuất hiện những triệu chứng này, hãy gọi 115, không chờ triệu chứng tự hết và không tự ý cho người bệnh dùng thuốc. Ngay cả khi triệu chứng thoáng qua, người bệnh vẫn cần được đánh giá y tế khẩn cấp. 

Phòng ngừa đột quỵ là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp giữa kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị các bệnh lý nền. Thăm khám sức khỏe phù hợp giúp đánh giá các yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm những bất thường và xây dựng kế hoạch theo dõi cá nhân hóa. 

Tại Phòng khám Đa khoa Vietmedi, khách hàng được tư vấn đánh giá tình trạng sức khỏe dựa trên nhu cầu, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ, từ đó lựa chọn danh mục kiểm tra phù hợp. Với định hướng Đúng - Đủ - Tối ưu, Vietmedi chú trọng chỉ định các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh theo nhu cầu chuyên môn, hạn chế những kiểm tra không cần thiết, hướng đến quản lý sức khỏe hiệu quả và bền vững.