VIE
ENG
Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận gần 12 triệu ca đột quỵ mới, trong đó phần lớn để lại di chứng lâu dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và gia đình. Đáng lo ngại, đột quỵ ngày càng trẻ hóa do lối sống ít vận động và các bệnh lý mạn tính gia tăng. Trước thực tế đó, việc chủ động tìm hiểu cách phòng ngừa đột quỵ từ sớm chính là giải pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe cho bạn và những người thân yêu.
Vì sao cần phòng ngừa đột quỵ?
Đột quỵ là gánh nặng lớn của y tế toàn cầu khi mỗi năm có khoảng 15 triệu người bị đột quỵ, trong đó hơn 5 triệu người tử vong và khoảng 5 triệu người khác bị tàn tật vĩnh viễn sau cơn đột quỵ, khiến đây trở thành một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên thế giới.
Tại Việt Nam, tình hình còn đáng lo ngại hơn khi nước ta thuộc nhóm có tỷ lệ mắc và tử vong do đột quỵ cao trong khu vực Đông Nam Á. Theo số liệu phân tích dịch tễ, tần suất đột quỵ tại Việt Nam khoảng 222 ca trên 100.000 dân và mỗi năm có gần 136.000 trường hợp tử vong do đột quỵ, khiến bệnh này trở thành nguyên nhân hàng đầu trong số các bệnh tim mạch. Không chỉ vậy, người Việt đang có xu hướng bị đột quỵ ở độ tuổi trẻ hơn so với nhiều nước phát triển. Tại một bệnh viện lớn ở TP. HCM, dữ liệu cho thấy bệnh nhân đột quỵ trung bình chỉ khoảng 62 tuổi, tức sớm hơn gần 10 năm so với các quốc gia phát triển.
Những con số trên cho thấy đột quỵ là mối đe dọa nghiêm trọng với sức khỏe cộng đồng và gia đình. Vì vậy cách phòng ngừa đột quỵ không chỉ giúp giảm đáng kể rủi ro mắc bệnh mà còn bảo vệ chất lượng sống dài lâu cho chính bạn và những người thân yêu.
Tỷ lệ đột quỵ ở Việt Nam ngày càng tăng để lại nhiều biến chứng nguy hiểm
Những đối tượng có nguy cơ đột quỵ cao
Đột quỵ thường là hệ quả của quá trình tích lũy nhiều yếu tố nguy cơ trong thời gian dài. Việc hiểu rõ các đối tượng có nguy cơ cao sẽ giúp mỗi người lựa chọn cách phòng ngừa đột quỵ phù hợp, hiệu quả hơn.
- Người cao tuổi: Ở người cao tuổi, hệ mạch máu bị lão hóa tự nhiên, thành mạch dày lên, kém đàn hồi và dễ hình thành mảng xơ vữa. Đồng thời, khả năng điều hòa huyết áp và lưu thông máu lên não cũng suy giảm theo tuổi tác. Khi có thêm các yếu tố như tăng huyết áp, rung nhĩ hoặc tiểu đường, nguy cơ đột quỵ tăng lên rõ rệt. Do đó, để phòng ngừa đột quỵ ở người cao tuổi cần tập trung vào theo dõi huyết áp, kiểm soát bệnh nền và duy trì sinh hoạt điều độ.
- Người mắc các bệnh lý tim mạch và chuyển hóa: Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và bệnh tim là những nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ. Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, tạo điều kiện cho xơ vữa và huyết khối hình thành. Đường huyết và cholesterol cao thúc đẩy quá trình viêm và hẹp mạch máu não. Với nhóm này, cách phòng ngừa đột quỵ hiệu quả nhất là kiểm soát chặt chẽ chỉ số sức khỏe, tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ.
Bệnh lý tim mạch là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ
- Người có lối sống không lành mạnh: Hút thuốc lá làm co mạch và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông; rượu bia gây rối loạn huyết áp và nhịp tim; chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Bên cạnh đó, lối sống ít vận động và căng thẳng kéo dài khiến tim mạch suy yếu theo thời gian. Đây là nhóm có thể cải thiện rõ rệt nguy cơ đột quỵ nếu thay đổi thói quen sống và áp dụng cách phòng ngừa đột quỵ từ sớm.
- Người thừa cân, béo phì: Thừa cân, béo phì làm tăng gánh nặng cho tim và hệ tuần hoàn, đồng thời liên quan mật thiết đến tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu. Mỡ nội tạng dư thừa còn gây viêm mạn tính, làm tổn thương mạch máu và tăng nguy cơ hình thành huyết khối. Vì vậy, kiểm soát cân nặng khoa học là một phần quan trọng trong cách phòng ngừa đột quỵ lâu dài.
- Người có tiền sử đột quỵ hoặc yếu tố di truyền: Những người từng bị đột quỵ có nguy cơ tái phát cao hơn nhiều lần so với người chưa từng mắc. Ngoài ra, yếu tố di truyền khiến một số người dễ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ sớm hơn. Với nhóm đối tượng này, các bước phòng ngừa đột quỵ cần được thực hiện nghiêm túc và liên tục, bao gồm dùng thuốc theo chỉ định, thay đổi lối sống và theo dõi sức khỏe sát sao.
Yếu tố thừa cân làm tăng nguy cơ đột quỵ
Phân tích rõ từng nhóm nguy cơ giúp mỗi người chủ động nhận diện rủi ro của bản thân, từ đó xây dựng cách phòng ngừa đột quỵ phù hợp, giảm nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
Tham khảo 5 cách phòng ngừa đột quỵ hiệu quả
Phòng ngừa đột quỵ cần được thực hiện toàn diện, liên tục và phù hợp với từng đối tượng. Dưới đây 5 cách phòng ngừa đột quỵ hiệu quả được khuyến nghị.
Kiểm soát huyết áp – nền tảng quan trọng nhất trong phòng ngừa đột quỵ
Tăng huyết áp được xem là “kẻ giết người thầm lặng” và là yếu tố nguy cơ số một của đột quỵ. Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, khiến mạch máu não dễ bị xơ vữa, tắc nghẽn hoặc vỡ đột ngột. Nhiều người chỉ phát hiện tăng huyết áp khi đã xảy ra biến chứng. Do đó, đo huyết áp thường xuyên, tuân thủ điều trị, hạn chế muối và kiểm soát căng thẳng là cách phòng ngừa đột quỵ tốt nhất.
Xây dựng chế độ ăn uống khoa học để bảo vệ mạch máu não
Chế độ ăn ảnh hưởng trực tiếp đến huyết áp, cholesterol và cân nặng – ba yếu tố liên quan mật thiết đến đột quỵ. Ăn mặn làm tăng giữ nước và tăng huyết áp; ăn nhiều chất béo bão hòa thúc đẩy xơ vữa động mạch. Ngược lại, chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, chất xơ, cá và dầu thực vật giúp giảm viêm, cải thiện lưu thông máu và bảo vệ thành mạch. Do đó, điều chỉnh dinh dưỡng hợp lý là cách phòng ngừa đột quỵ bền vững và lâu dài.
Duy trì vận động thể chất đều đặn và phù hợp
Lối sống ít vận động làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và hình thành cục máu đông. Vận động thể chất giúp cải thiện tuần hoàn máu, ổn định huyết áp, kiểm soát đường huyết và nâng cao sức khỏe tim mạch. Chỉ cần duy trì vận động mức vừa phải mỗi ngày, nguy cơ đột quỵ đã có thể giảm đáng kể. Đây là cách phòng ngừa đột quỵ đơn giản nhưng thường bị bỏ qua.
Từ bỏ thói quen xấu gây tổn thương mạch máu
Hút thuốc lá làm co mạch, tăng đông máu và đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch, trong khi rượu bia ảnh hưởng đến huyết áp và nhịp tim. Việc sử dụng các chất này lâu dài làm tăng nguy cơ đột quỵ một cách âm thầm. Ngưng hút thuốc và hạn chế rượu bia giúp cải thiện chức năng mạch máu rõ rệt chỉ sau một thời gian ngắn. Đây là cách phòng ngừa đột quỵ đặc biệt quan trọng với người trung niên và người trẻ.
Nên loại bỏ các yếu tố xấu ảnh hưởng đến sức khỏe
Khám sức khỏe định kỳ và kiểm soát tốt bệnh nền
Nhiều bệnh lý như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ có thể không gây triệu chứng rõ ràng nhưng làm tăng nguy cơ đột quỵ theo thời gian. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và điều trị kịp thời trước khi xảy ra biến chứng. Tuân thủ điều trị, dùng thuốc đúng chỉ định và theo dõi sức khỏe thường xuyên là cách phòng ngừa đột quỵ an toàn, đặc biệt với người có nguy cơ cao.
Việc tìm hiểu cách phòng ngừa đột quỵ để bảo vệ bạn và gia đình đóng vai trò quan trọng trong thời đại hiện nay. Việc kiểm soát huyết áp, duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống khoa học, vận động đều đặn và khám sức khỏe định kỳ chính là những cách phòng ngừa đột quỵ thiết thực và hiệu quả nhất. Mỗi thay đổi nhỏ hôm nay có thể tạo nên sự khác biệt lớn cho sức khỏe ngày mai. Chủ động phòng ngừa không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn là cách gìn giữ sự an toàn và hạnh phúc lâu dài cho cả gia đình.
